E.L. James: ‘Het was nooit mijn opzet het seksleven van vrouwen te upgraden’

E.L. James: ‘Het was nooit mijn opzet het seksleven van vrouwen te upgraden’

Wat je ook denkt over schrijfster E.L. James (60), je kunt er niet omheen dat Vijftig tinten grijs bij miljoenen vrouwen over de hele wereld een snaar raakte die nodig aan beroering toe was. De avant-garde pleitte in 2011 al wel voor meer aandacht voor vrouwelijk genot, maar de meer dan 150 miljoen verkochte exemplaren van de erotische trilogie maakte de doorsnee slaapkamer wakker en dreven Marianne en Janine naar de bondagecursus die je plots op elke hoek kon volgen. Goed, niet iedereen greep naar de tepelklemmen, maar een vrouw zonder sekstoy is intussen een zeldzaamheid. Dank u, E.L. James!

Erika Leonard zit voor haar scherm in haar Londense herenhuis. Ik ben op mijn hoede, want ze kruipt tijdens interviews vaak in het defensief. Bovendien vertelde ze aan The Times dat ze in therapie is, omdat ze kampt met angst en onzekerheid. Maar daar merk ik niks van. We klungelen met het geluid, duwen op knoppen, James kruipt onder haar bureau, gooit de handen in de lucht en tegen de tijd dat we elkaar kunnen verstaan, hebben we allebei de slappe lach. James heeft Chileens bloed, en het temperament spat van haar af.

Bent u zich er goed van bewust welke evolutie Vijftig tinten grijs mee in gang heeft gezet?

E.L. James: “Ik weet dat er naar aanleiding van Vijftig tinten veel geschreven is over bondage en vrouwelijk genot, maar ik had toen ik het boek schreef geen idee dat dat het effect zou zijn. Het is nooit mijn opzet geweest om vrouwen te bevrijden, of hun seksleven te upgraden. De verhalen de ik schreef op FanFiction.net (een website waar amateurschrijvers hun favoriete personage lenen om er zelf een verhaal over te maken, red.) waren gewoon dingen die ik zelf graag wilde lezen.”

U was een enorme fan van de Twilight-saga en op FanFiction creëerde u een erotische versie van de romance tussen hoofdpersonages Bella en Edward – de latere Anastasia Steele en Christian Grey in uw romans.

“Ja, ik beschreef mijn fantasieën. Ik ging natuurlijk gewoon door een midlifecrisis, haha.”

U verlangde naar een spannender leven?

“Ja, maar tegelijkertijd ook weer niet. Be careful what you wish for. Snap je? Ik genoot ervan om me via mijn personages weer verliefd te voelen. Via hen kon ik spanning en opwinding beleven zonder mijn relatie op het spel te zetten.”

U pendelde voor uw werk als televisieproducer op en neer naar Londen en verslond toen al erotische en romantische fictie.

“Absoluut. In alle vormen: Jane Austen, maar ook schimmige romans over grijpgrage mannen in adellijke kringen, lesbische pornografie en stationsromannetjes. Allemaal escapisme, een manier om te ontsnappen aan de vreselijke sleur die het dagelijkse leven meestal is.”

Uw moeder is Chileens. Ik vermoed warm bloed in u, een hang naar passie die om aandacht smeekt.

“Haha, ik denk dat je gelijk hebt. Ik ben geboren in London, en door hier op te groeien heb ik me de Britse gereserveerdheid eigen gemaakt, maar er is een deel van mij dat daardoor in het gedrang komt, zich af en toe weert en zegt: ‘Ik ben er ook!’”

Vrouwen waren meteen wild van uw verhalen op FanFiction.

“Ja, na elk hoofdstuk groeide het aantal fans dat vroeg: ‘Hoe gaat het verder? Wanneer komt de volgende aflevering online?’”

Uw verhalen werden een megahit en toen u er een boek van maakte, stonden de uitgevers – die normaal hun neus ophalen voor fanfictie – in de rij. Wat dacht u toen?

“Het is allemaal een grote overrompeling geweest, the great madness noem ik het. Ik kan het nog steeds niet helemaal bevatten en ben er eerlijk gezegd ook niet volledig van bekomen. Ik wilde gewoon een boek schrijven voor een paar liefhebbers van het genre. Dat enorme succes was helemaal niet de bedoeling.”

Rond 2010 was er vanuit de populaire wetenschap opeens veel aandacht voor vrouwelijk genot. Toen Vijftig tinten grijs in 2011 uitkwam, paste het perfect in de tijdgeest.

“Daar ben ik me echt geen moment bewust van geweest. Ik wilde alleen maar entertainment bieden, en ook voor anderen de opwinding en de ontsnapping aan het saaie bestaan creëren waar ik zelf zo naar verlangde. Meer niet.”

We gaan het straks hebben over De missus, het tweede boek in uw nieuwe Mister-reeks. Interviews wilt u alleen geven vóór de publicatie. Ik vond dat vreemd, tot ik de reden las: uw boeken worden altijd op zoveel kritiek onthaald dat het daarna voor u lastig is om nog onbevangen interviews te geven.

“Ja. Het is in dit internettijdperk nu eenmaal zo dat iedereen ongevraagd zijn mening spuit en ook de pers is vaak niet mild voor mij. Ik wil zo weinig mogelijk geconfronteerd worden met al die commentaren, omdat ik heb gemerkt dat ze niet goed zijn voor mijn zelfvertrouwen en mentale gezondheid. Daarnaast wil ik mijn trouwe lezers behoeden voor spoilers. Ik wil zelf als lezer ook niet dat iemand het avontuur van een nieuw boek voor mij verpest door onthullingen.”

Salman Rushdie schreef als reactie op Vijftig tinten grijs: ‘Ik heb nog nooit in mijn leven iets gelezen dat zo slecht is en toch gepubliceerd werd. Het doet de Twilight-saga lijken op Oorlog en vrede.’

“Tja. (zucht) Op De missus zullen ook weer ladingen kritiek komen. Dat is de prijs die ik betaal. Ik ben een erg succesvolle schrijver, én een vrouw, én van middelbare leeftijd, én dan nog zwaarlijvig op de koop toe. Om één of andere reden maakt dat mensen heel erg kwaad.”

Waarom denkt u?

“We leven nu eenmaal in een wereld vol vrouwenhaat en dat wordt de laatste tijd alleen maar erger. Is dat een reactie op #MeToo? Ik weet het niet.

(Springt opeens op) “Oeps! Sorry, dat is mijn hond. Kom, naar buiten jij. (Ze komt terug en begint te rommelen) Ik heb een allergie, en er moeten hier ergens pillen liggen. (Rommelt verder) Aaaargh, mijn bureau is zo’n puinhoop, ik kan ze niet vinden. Nu goed, ga verder.”

Ook feministen maakten zich druk over Vijftig tinten. Dat Anastasia arm is en Christian rijk en dat ze zich tijdens de bdsm-spelletjes aan hem onderwierp, was niet geëmancipeerd. Onzinnig vond ik dat. Hoe dominant Christian ook is, in de buurt van Anastasia weet hij zich geen raad met zichzelf. Net zoals de aristocratische casanova Maxim in de Mister-reeks helemaal verkruimelt bij zijn Albanese schoonmaakster, Alessia.

Nu lezen:   ‘Voor ons is het tintje grijs een geweldige toevoeging van ons seksleven!’

“Ja! Precies. Zo is het. Ik ben dol op die dynamiek waarin zogenaamde sterke mannen gevloerd worden door vrouwen, radeloos zijn in hun buurt en niet meer weten wat ze moeten doen of zeggen. Heerlijk! Ik doe niks liever dan steeds weer relaties bedenken waarin vrouwen daarin slagen.”

U houdt ervan mannen te vloeren?

“Ja. Dat is mijn ultieme romantische fantasie.”

Waarom?

“Mannen! Ze nemen zoveel ruimte in, pakken alle zuurstof weg en vrouwen mogen de kleine gaten die overblijven opvullen. Dat is me steeds duidelijker geworden, zeker naarmate ik ouder werd, want dan word je als vrouw langzamerhand helemaal onzichtbaar. Dus ja, in mijn boeken zet ik die onrechtvaardigheid elke keer weer even recht.” (lacht)

U bent getrouwd met de schrijver Niall Leonard, die u ontmoette toen u werkte voor the National Film and Television School. Hij is een gewaardeerde scenarioschrijver en werd als auteur van historische thrillers genomineerd voor verschillende prijzen Maar hij is wel degene die thuis kookt.

“Dat is waar. Hij doet dat graag, maar hij wil er natuurlijk ook graag eer mee behalen. Voor de Mister-reeks zijn we naar Albanië gereisd voor research, en toen wilde hij absoluut de perfecte traditionele Albanese stoofpot leren maken. Dat kan hij nu.” (lacht)

Volgens mij maakt hij veel ruimte voor u. Ik las dat hij met u zelfs seksscènes oefende, zodat u die in uw boek technisch perfect zou kunnen beschrijven.

“Dat is waar. In onze Mini Cooper was dat toen nog, op een parkeerplaats, terwijl alle voorbijgangers dachten: wat zijn die aan het doen? (lacht) We hadden onze kleren wel nog aan, hè. Goed, Niall zelf had er ook lol in. Maar het is waar: hij geeft me vaak mijn zin. Hij steunt me en moedigt me aan.

(De deurbel gaat) Sorry, we verwachten gasten. (Tegen haar man) Niall, doe jij open? (Kijkt door het raam en begint te roepen) Oh nooo! De hond is ontsnapt. Niall! De hond is de straat op. Ga erachteraan! (Tegen Humo) Ach, die hond. Zodra ze haar kans ziet, glipt ze naar buiten. Ze komt altijd terug, hoor. En dan dan kijkt ze ons aan met een blik van: is er iets? Het is een vrouwtje, hè.” (lacht)

Ik krijg toch echt de indruk dat Niall ruimte maakt voor u, hoor.

“Soms. Ik hou zielsveel van mijn man. Hij is echt geweldig, maar ja, hij blijft wel en man.” (lacht)

Ik vind het zalig dat u zichzelf zo kunt relativeren. U hebt al vaak gezegd: ‘Mijn man is de échte schrijver van ons twee.’

“Maar dat is gewoon de waarheid! Hij kan écht schrijven. Hij formuleert en componeert zijn zinnen zoveel beter dan ik. Mijn manier van schrijven maakt hem gek! Elk hoofdstuk dat ik hem laat lezen, zou hij het liefst van al herschrijven. Ik kan niet zonder zijn feedback. Mijn man is heel intelligent en ook nog eens heel grappig. Het is natuurlijk leuk als een man er goed uitziet, en Niall ziet er zeker niet slecht uit, verre van, maar dat hij zo slim is en mij zo kan laten lachen, vind ik onweerstaanbaar.”

Ik denk dat u een heel sterke vrouw bent. Middenin de orkaan waarin u terechtkwam, had u de tegenwoordigheid van geest om alle merchandising die de markt overspoelde – de klemmen, touwen, handboeien, toys en teddyberen – te claimen en te beheren. U kunt dat.

“Ja, dat klopt. Dat komt door mijn moeder, met wie ik om allerlei redenen nooit een goeie relatie heb gehad. Ze is op haar 20ste vanuit Chili naar het Verenigd Koninkrijk geëmigreerd, is toen met mijn vader getrouwd, heeft heel jong kinderen gekregen, en omdat mijn vader als cameraman altijd op pad was, heeft ze mij en mijn broer zo goed als alleen opgevoed. Ze was ook beeldschoon. Dat wekte, heb ik later gehoord, veel jaloezie bij de vrouwen in haar omgeving, waardoor ze alleen stond. Maar ze loste het op en ging stug door met haar leven. Ze was een plantrekker met een enorme drive, oersterk. Ik heb veel van haar eigenschappen geërfd, denk ik, en ook haar Latijns temperament. Ze was heel hevig. Er zat ook veel woede in haar. Ze werd snel kwaad.”

Klopt het dat ze een allesbehalve fijne jeugd heeft gehad?

“Ja. Ze is ook wel een aardig aantal tinten fucked up. Misschien geen vijftig tinten zoals Christian, maar toch zeker veertig.”

Christian Grey kan niet op een doorsnee manier intimiteit beleven, omdat hij als kind mishandeld en verwaarloosd werd door zijn moeder.

“Dat is ook ongeveer het verhaal van mijn moeder. Het heeft van haar een taaie, kwade vrouw gemaakt, iemand die dus niet echt geschikt was als moeder.”

U hebt ook het één en ander te verduren gekregen.

“Dat kun je wel zeggen, ja.” (glimlacht)

Uit de evolutie van Christians karakter in de trilogie spreekt enige kennis van psychologie.

“Onbewuste kennis.”

Opgedaan door wat u als kind aangevoeld heeft?

“Dat denk ik, achteraf, ook. Een professor in de psychologie, een vrouw die gespecialiseerd was in traumabehandeling, heeft mij ooit een brief gestuurd. Daarin vertelde ze me dat ik Christian een persoonlijkheid had gegeven die in de traumapsychologie bijna letterlijk beschreven staat. Ik was helemaal van mijn stuk toen ik dat las. Zoveel waardering en dan nog van niet zomaar iemand. Dat was ik niet gewend.”

Christian is heel controlerend. U bent, gaf u al vaak toe, ook een controlefreak.

“Ja, Christian heeft het niet van een vreemde, haha! Iemand die vroeger dingen heeft moeten ondergaan waar hij of zij geen controle over had, doet er later vaak alles aan om dat nooit meer te laten gebeuren.”

Nu lezen:   Meesteres Madieanne & Erik

U hebt geschiedenis gestudeerd. Was dat om het menselijk gedrag door de eeuwen heen te onderzoeken?

“Dat denk ik niet. Ik was er gewoon heel goed in op school. Ik hield van de verhalen. Ik weet ook nog dat ik toen al besefte hoe bepalend de verteller is, dat het zijn oogpunt is dat het verslag van een gebeurtenis kleurt. Dat oogpunt is, zoals je weet, in de geschiedkunde ook weer overwegend mannelijk.” (grijnst)

De scènes die u schrijft – zeker de seksscènes – zijn heel visueel. Uw vader was cameraman…

(valt me in de rede) “Ja! Ja! Ik denk, net als mijn vader, heel erg in beelden. Je ziet het niet, maar hier voor me hangt een groot prikbord, vol foto’s die me inspireren. Ik moet dingen voor me zien om te kunnen schrijven. Ik ben een grote filmfanaat en heb jarenlang in de televisiewereld gewerkt. Wel altijd aan de productiekant, jammer genoeg. Ik heb er altijd van gedroomd een film te maken. Dus toen ik de kans kreeg om Vijftig tinten te verfilmen, kon ik niet wachten. Leuk, dacht ik. Maar het werd helemaal niet leuk. Het was doffe ellende.”

Ik heb gelezen dat de samenwerking met regisseur Samantha Taylor-Johnson niet helemaal op rolletjes liep.

“Dat kun je wel zeggen.”

Je moet de dingen bij zo’n verfilming op een bepaald moment natuurlijk wel uit handen kunnen geven.

“Absoluut, maar dan moet het wel in de handen komen van iemand die het verhaal begrijpt, en, bij voorkeur, van iemand die het boek gelezen heeft! Dat was bij die eerste film niet het geval. Samantha was helemaal niet geïnteresseerd in het verfilmen van Vijftig tinten grijs. Ze wilde een bdsm-arthousefilm maken. Ze wilde niet eens dat Christian en Anastasia kusten! Niet één kus wilde ze in de film. En Christians pijnkamer, die in mijn boek rood is, had ze zwart gemaakt! De sfeer van de film leek in níéts meer op wat ik in mijn boek had beschreven.”

Het zit u kennelijk nog altijd hoog.

“Dat is zo. De scenario’s van de twee films erna heeft Niall geschreven. Eigenlijk wilde ik helemaal geen films meer maken, maar toen ik dat tegen Universal zei, werden ze daar helemaal gek, dus heb ik het toch maar gedaan.”

Voor een controlefreak als u moet het een hel zijn geweest dat het leven met u aan de haal ging na uw eerste boek. U bent achtervolgd door verslaggevers, overrompeld door huilende fans, vast komen te zitten in productieprocessen omdat er niet genoeg papier was om aan de vraag naar uw boek tegemoet te komen.

“Dat is zo. Ik vloog van hot naar her en ik had alleen nog tijd om te denken: what the hell is going on?!”

Na drie boeken hebt u Christian en Anastasia definitief aan de kant gezet.

“Ja, ik had er echt genoeg van. Zeker na al dat gedoe met die films. Het laatste boek, Vijftig tinten vrij, heb ik geschreven tijdens de lockdown, dus dat is een héél dik boek geworden.” (lacht)

U hebt tijdens dat schrijfproces een black-out gekregen.

“Ja. Ik dacht eerst dat het een beroerte was – mijn hoofd schakelde opeens helemaal uit, maar ik bleek, zeiden de dokters later, een aanval te hebben gehad van transient global amnesia – een acuut tijdelijk geheugenverlies. Het duurde maar een dag, maar het was angstaanjagend. Het was waarschijnlijk de weerslag van de gekte van de jaren ervoor. De ellende met die films was de druppel, ik verloor namelijk maar een klein stuk van mijn geheugen, van het heden tot aan het moment vóór de films. Mijn hersenen wilden gewoon terugspoelen en doen alsof die nachtmerrie niet gebeurd was. Ik dacht ook dat Theresa May nog aan de macht was en kon absoluut niet geloven dat Boris Johnson intussen de premier was geworden. ‘Dat kan niet! Dat kan niet!’, bleef ik maar roepen. Het was echt heel vreemd, alsof mijn hersens wilden dat ze opnieuw opgestart zouden worden. Ze wilden me vertellen dat het genoeg was geweest.”

Ik neem aan dat uw uitgevers ook niet wilden dat u stopte met schrijven.

“Ze hebben me nergens toe gedwongen. Ik heb nooit een contract getekend waarin staat dat ik x-aantal boeken moet schrijven.”

Vrouwen zijn wel vaak minder geneigd grenzen te stellen. Ook vrouwelijke hoofdpersonages zijn er niet goed in. Het is één van de dingen die ze in uw boeken gaandeweg leren.

“Absoluut! Goed gezien. Het is iets dat ik zelf ook pas op latere leeftijd heb geleerd. Ik heb lang geleefd vanuit het idee dat ik iedereen gelukkig en tevreden moest houden. Dat is toch min of meer de opdracht waarmee vrouwen het leven worden ingestuurd en waarvoor ze zich dan helemaal uitputten. Ik heb net de Barbie-film gezien. Die gaat daar ook over.”

En met die Vijftig tinten-sequels bleven uw uitgevers natuurlijk tevreden.

“Dat heeft zeker een rol gespeeld. Maar er is nog iets. Ik had geen hobby’s, tot ik het schrijven ontdekte. Opeens hoefde ik niet meer naar buiten om ‘iets te beleven’. Ik had eindelijk iets gevonden dat ik voor mezelf kon doen. Ik heb nog steeds geen andere hobby’s. Dus telkens als ik terugkwam van een boekentournee, wist ik niet wat te doen thuis. Op den duur dacht ik: ik ga maar weer schrijven. Dan ben ik tenminste bezig.

“Voor de Mister-reeks heb ik eerst veel onderzoek gevoerd over de geschiedenis, de georganiseerde misdaad en de sociale gebruiken van Albanië. Daar heb ik me echt mee geamuseerd.”

De Mister-boeken hebben meer weg van Assepoester – rijke aristocraat valt voor een schoonmaakster – en de seks is veel minder grensverleggend. Ook nu lijkt u de vingers aan de pols van de tijd te hebben: alles wordt weer conservatiever.

“Dat is zo en dat maakt me kwaad. De Mister-reeks gaat ook over mensenhandel, migranten zonder papieren, nationalisme. Mijn land is op een misselijkmakende manier aan het evolueren, met bedrijven en overheden die de rijken beschermen en de kwetsbaren uitbuiten. Ik ben geprivilegieerd, maar ik weet waar ik vandaan kom. Als ik nu niet zo rijk was, had ik de zorg voor mijn moeder met alzheimer onmogelijk kunnen betalen. Groot-Brittannië is echt een puinhoop. De ongelijkheid is absurd. Het is altijd mijn overtuiging geweest dat we moeten delen. Een land wil toch mensen die huizen hebben en werk, die iets kunnen bijdragen – dat is de basis van een democratie. Eén van mijn zonen heeft een zero-hour contract. Dat is iets nieuws in de UK. Het betekent dat zijn werkgever elk moment tegen hem kan zeggen: ‘Deze week hebben we je niet niet nodig.’ En dan hoeven ze hem niet te betalen. En hij is géén freelancer, hè. Hij heeft een vast contract, maar zijn baas kan met hem doen wat hij wil. Dat is toch godgeklaagd! Hoe kunnen jonge mensen nog een leven opbouwen?

Nu lezen:   Cuckolding & seks

“En dat mijn land om een of ander idiote, racistische reden uit de EU is gestapt, daar word ik woest van. En depressief. Dat heb ik op Twitter – of hoe het nu ook heet – ook heel duidelijk gemaakt.”

Daarmee hebt u heel wat fans tegen u in het harnas gejaagd.

“Ja. ‘Wij kopen uw boeken niet meer,’ schreven ze dan. Waarop ik heb gezegd: ‘Jammer, maar u staat aan de verkeerde kant van de geschiedenis.’”

Heeft het geld u veranderd?

“Ik hoop dat ik dezelfde persoon ben gebleven. Ik heb nu alleen hier en daar in de wereld een paar huizen.”

Maar uw leven is toch helemaal anders.

“Ja, ik heb nu rijkemensenproblemen, maar die zijn te oninteressant om over te praten.”

Aan The Times vertelde u dat u in therapie bent vanwege een knagende onzekerheid. U hebt last van het ‘imposter-syndroom’, het gevoel dat uw succes onterecht is. Maar u komt zo zelfverzekerd over. Ik kan dat bijna niet geloven.

“Dat is het nu net. Ik spui mijn mening, schrijf boeken, heb succes en lijk alles voor elkaar te hebben, maar als ik hier thuis zit, is dat niet hoe ik me voel. Het merendeel van de tijd denk ik: waarom is mij dit allemaal overkomen? Ik snap het niet. Ik verdien dit niet. Straks val ik door de mand. Al die kritiek speelt daarin mee natuurlijk. Als een Rushdie zegt dat je niet kunt schrijven, ga je toch twijfelen. Vandaar dat ik alleen interviews geef vóór publicatie, om daar niet te direct mee geconfronteerd te worden. Jij zoekt, dat voel ik wel in dit gesprek, de nuance, maar dat gebeurt niet vaak. Meestal word ik in het defensief geduwd en moet ik me voor mijn succes verantwoorden.”

Maar uit wat u hebt bereikt zou u toch ook zelfvertrouwen kunnen putten, en denken: fuck off.

“Ja, maar het voelt alsof dat succes E. L. James te beurt is gevallen, en ik ben Erika.”

En Erika is nooit zo zelfverzekerd geweest.

“Nee. Dat heeft te maken met het feit dat ik in Engeland ben opgegroeid, maar een moeder heb die migrant is. Ik ben half migrant, maar dat deel van mij heeft nooit een plaats gekregen. Eigenlijk heb ik nooit een duidelijk gevoel gehad van wie ik ben. Daar ben ik nog steeds naar op zoek.”

Alessia uit de Mister-reeks is een migrant die wordt gered door de rijke, aristocraat Maxim. Het is een verhaal, zei u, over wat er gebeurt als het glazen schoentje past.

“Het is echt bedoeld als een porny Assepoester-verhaal, en een hommage aan alle Regency-romans die ik heb gelezen.”

Zoals Rebecca van Daphne du Maurier waarin de hoofdpersoon ook Maxim heet.

“Ja! Als je zoekt, vind je verschillende verwijzingen naar die roman.”

Ik vind het wel jammer dat de seks zo zoetsappig is, heel vrouwvriendelijk en 100 procent #MeToo-proof.

“Weet je, ik heb zoveel seksscènes geschreven dat ik me afvroeg: kan ik dat nog wel opnieuw?”

Het was saai geworden.

“Nee. Of misschien toch wel. Ik weet het niet. In alle boeken zit nu zoveel seks, en boeken over seks zijn er ook bij de vleet. Seks is nu echt overal.”

Dat is uw schuld! U hebt dat aangemoedigd.

“Haha. Weet je, als je zou vragen met wie ik wil trouwen, met Christian of Maxim, kies ik meteen voor Maxim. Christian is me, met zijn bizarre drive, fysiek en mentaal veel te uitputtend.”

Zou u niet tekenen voor de seks?

“Neen! Christian is een man die op geen andere manier contact kan maken dan via seks. Maxim heeft dat probleem niet. Hij is redelijker. Veiliger ook. (Denkt na) Misschien heb je gelijk. Misschien heeft de sfeer die ik aan de Mister-reeks heb gegeven wel te maken met het feit dat de wereld op dit moment minder veilig aanvoelt. En dan zijn er ook nog die agressieve sociale media. Dat maakt allemaal dat je je nu thuis toch graag geborgen voelt. Om eerlijk te zijn heb ik die ‘grote gekte’ nog steeds niet helemaal verwerkt. Na die aanval van geheugenverlies ben ik ook veel banger geworden. Het is eng als een deel van je herinneringen plots is gewist. Je hebt het gevoel dat je een stuk van jezelf kwijt bent. Ik heb sindsdien ook last van paniekaanvallen en ben veel aanhankelijker geworden, hang echt aan mijn man. Ik durf nog steeds niet zelf de weg op uit angst om onderweg een paniekaanval te krijgen. Mijn man rijdt me nu rond. Dat is ook waarom ik het gevoel heb een imposter, een oplichter te zijn, omdat ik als Erika constant moet omgaan met die paniek. Die vrouw staat in schril contrast met de onversaagde, succesvolle E.L. James die de wereld ziet. Echt, ik ben een grote puinhoop.”

En dan gaat de bel weer. De gasten zijn gearriveerd, de hond is gevangen en nadat ze nog wat op haar bureau heeft gerommeld, zijn ook haar pillen terecht.

James: “Niall heeft het eten klaar. Sorry, voor de chaos.”

Maar die vind ik juist zalig!

“Je bent zo lief. Dank je daarvoor.”

Bron: DeMorgen

Club RopeMarks